Ana Sayfa CNC Okulu PLC Temel Tesisat Motor Türleri Video Resimler İletişim
Kumanda Elemanları
1- Pano : Panolara kumanda elemanlarının evi de diyebiliriz aslında. Kumanda elemanları panolar içine bir plan ve proje ile düzgün bir şekilde itina ile yerleştirilir. Görünüm ve tasarım kumanda için önemlidir. Panolar en az 2mm kalınlıkta saçtan yapılmalıdır. Panoların havalandırması ve ısı tahliye ve soğutma için klima sistemi kullanılmalıdır.Pano içine herhangi bir su , toz ve yabancı madde girişini önlemek için, kenarları iyi yalıtıımalı, kapıları çalışabilmek için 120 derece açılmalı, kapılarda ise mutlaka kilit sistemi bulunmalı ve pas ve korozyona karşı mutlaka boyanmalıdır.
düzenli pano
pano

2-Baralar : 60 Amperden fazla akım çeken panolar baralı tipte olmalıdır. Baralar saf elektrolitik bakırdan yapılır. Genellikle panolarda dikdörtgen kesitli, yassı şerit baralar kullanılır. Baralar pano gövdesine bara izolatörleri (mesnet izolatörleri) ile tutturulur. Bağlantı yeri metalden yapılan izolatör, porselenden, bakalit veya sertleştirilmiş plastik malzemeden yapılır. Panoda kullanılacak bara seçiminde çekilen akım önemlidir. Baraların küçük seçilmesi, baralarda aşırı ısınmalara sebep vermektedir. Baraların seçimi için trafo gücünün bilinmesi ve dolayısıyla tesis akımının bulunması gerekir.
bara bağlanrısı bara
3-Akım Trafosu : Alçak gerilim akım trafoları, primer sargı, sekonder sargı ve bu sargıların üzerine sarıldığı manyetik nüve olmak üzere üç kısımdan oluşmaktadır, primeri barasız olan akım transformatörlerinde primer sargısı bulunmamaktadır. Bunun yerine transformatörün toroidal nüve içerisinden bara veya kablo geçirilerek primer sargısı oluşturulur. Ölçü akım transformatörleri; ölçme aletleri, sayaçlar ve benzer teknikle çalışan diğer aygıtları beslemek amacıyla yapılmıştır. Ölçü aletlerinin sınırı dışında olan akımlarını ölçülebilir değerlere indirmesini sağlayan transformatörlerdir. Primer sargı (P1, P2): Primer sargı, dönüştürülücek akımın geçtiği sargıdır .Sekonder sargı (S1, S2): Sekonder sargı, akım transformatörünün, ölçü aletlerinin, sayaçların ve benzer aygıtların akım devrelerini besleyen sargıdır. Primer anma akımı (Ipn) ile sekonder anma akımı (Isn) arasındaki orandır. K=Ipn/Isn (örnek 100/5)
Örnek olarak; 100/5 akım trafosu 100 Amperlik akımı 20 kat oranında küçük olarak 5 Amper olarak ölçü aletlerine yansıtmaktadır. Devre akımı bulunurken bu oran ile çarpılarak bulunmalıdır.

akım trafosu baglama akım trafosu
4-Kompakt Şalter : Termik manyetik şalterler aşırı yüklenme, kısa devre ve aşırı akıma karşı hem devreyi hemde bağlı bulunduğu elemanları korur. Termik şalterin görevini daha iyi yapabilmesi için bağlanacak tesisin gücünün ve gececek akımının iyi hesaplanması gerekir. Tesise enerji verilmeden önce şalterin akım ayarlarının yapılması gerekir. Kompakt şalterin yanı sıra ayrıca daha büyük tesis veya makinalar için otomatik şalterlerde kullanılır.
kompakt şalter otomatik şalter otomatik şalter  bağlantısı
5-Kumanda butonları : Stop butonları' nın kontağı normalde kapalı( NC )dır. Sürekli akım geçişi yapar butona basıldığında normalde açık (NO) duruma gelir ve enerjiyi keser. Start butonlarının kontağı normalde açıktır. ( NO) Butona basıldığında kapalı duruma gelir. Yaylı butonlarda üzerine basıldığında tekrar eski konumuna gelir. Kalıcı tip butonlarda ise butona basıldığında yerinde kalır açık kontaklar kapanır , kapalı kontaklar açılır. Sinyal Lambaları: Bir kumanda elemanın veya devresinin çalışıp çalışmadığını ışıkla gösteren elemana sinyal lambası denir. Bunlar vidalı ve geçmeli tip olarak yapılırlar. 6V ile 380 volt arası standart gerilimlere uygun neon lambalar vardır. Akkor flemanlı lambalarda 36 voltluk düşük gerilimli kumanda devrelerinde kullanılır. Ana pano veya kumanda merkezlerinde işletmelerde makine takibi için sinyal lambaları kullanılır.
butonlar sinyal lambası  
 
6-Zaman rölesi : Otomatik kumanda devrelerinde alıcıların belli süre çalışmalarını veya durmalarını sağlayan elemana zaman rölesi denir. Çeşitli türleri vardır. Besleme uçlarına enerji uygulandığında ayarlanan süre sonunda normalde kapalı kontağı açılan, açık kontağı kapanan zaman rölelerine çekmede gecikmeli (düz) tip zamanrölesi denir . Düşmede Gecikmeli Tip (Ters) Besleme uçlarına gerilim uygulandığında ani olarak kontakları konum değiştirir. Enerjisi kesildiğinde ani açılıp kapanan kontakları hemen, gecikmeli açılıp kapanan kontakları ayarlanan süre sonunda konum değiştirir , ayrıca bırakmada gecikmeli , yıldız üçken zaman rölesi , çekmede bırakmada gecikmeli zaman rölesi vb.. çeşitleri vardır.
  resim bırak  
7-Kontaktörler : Elektrik devrelerini açıp kapamaya yarayan ve tahrik sistemiyle uzaktan kumanda edilebilen büyük güçlü elektromanyetik anahtarlara kontaktör denir. Elektromıknatıs ( bobin ), palet ve kontaklar olmak üzere üç kısımdan oluşur. Normalde açık kontaklarına NO , normalde kapalı kontaklarına NC denir ve bobin uçlarından ( A1 - A2) beslenir. Bobinler gerilimlerine göre 24 v , 110 v , 220 v , akımlarına göre AC ve DC çeşitleri vardır. Bobine gerilim uygulandığında geçen akım, manyetik alan oluşturarak mıknatısiyet meydana getirir ve palet üzerine yerleştirilen hareketli kontaklar durumlarına göre konumlarını değiştirir. L1 - L2 - L3 gerilim girişleri T1 - T2 - T3 gerilim çıkış (motor besleme girişleri ve çıkışları) NC - normalde kapalı kontak. NO - Normalde açık kontak A1 - A2 Bobin besleme girişleridir.

110v bobinli  kontaktör telemecanique kontaktör kontaktör
8-Yardımcı Röleler : Küçük değerli bir akım ile yüksek güçlü bir alıcıyı çalıştırabilmek (anahtarlayabilmek) için kullanılan elemanlara röle denir. Tamamen otomatikle işletmeye başlayan üretim araçlarında yüzlerce tip ve modelde röle kullanılmaktadır. Tek kontaklıdan tutun 5–10 kontaklısına kadar geniş bir model yelpazesine sahip rölelerin çalışması her modelde de aynıdır. Bobin, demir nüve, palet, yay ve kontaklardan oluşan rölelerin mıknatısiyet oluşturan bobinleri 12–24-110-220 volt gibi gerilimlerde çalışacak biçimde üretilir.
röle röle röle solid role
9-Motor koruma (Aşırı akım - termik) Rölesi : DC ya da AC ile çalışan motorlar, herhangi bir nedenle normal değerin üzerinde akım çektiğinde sargıların ve tesisatın zarar görmemesi için akımın en kısa sürede kesilmesi gerekir. Aşırı akım röleleri bu gibi durumlarda kontağını hemen açar ve devreden geçen akıma yol vermez ve motorun ve devrenin zarar görmesi engellenir. Kullandığımız motorun gücüne ve çektiği akıma göre çeşitleri vardır.
motor koruma motor koruma motor koruma termik termik
10-Sigortalar: Elektrik besleme hatları ile devrede çalışan alıcıları aşırı yüklere, kısa devrelerin oluşturacağı yüksek akımlara ve bunları kullanan insanları gelebilecek muhtemel kazalara karşı korumak için kullanılan devre elemanıdır. Elektrik devrelerine seri bağlanırlar. Üzerinde yazılı değerden fazla akım geçtiğinde devreyi açarlar. Buşonlu, bıçaklı (NH) cam ve otomatik sigorta çeşitleri vardır. Tesislerde ve devrede ihtiyaca göre kullanılır.
otomatik sigorta yapısı buşon sigorta otomatik sigorta bıçaklı (NH) sigorta
Ayrıca kumanda devre elemanları olarak ; sayıcılar, faz koruma röleleri, faz sırası rölesi, frekans koruma rölesi, termistör...vb. sistemin ihtiyacına uygun olanı kullanılır. Tabiki iletkenlerde (kablo) kumanda elemanları arasındadır. Kumanda kabloları çok ince telli bakır iletkenli, PVC yalıtkanlı, renk kodlu damarlı, PVC dış kılıflı kablolardır. Kuru ve nemli yerlerde, güneş ışınlarından korunan harici sabit tesislerde, hafıza programlı otomasyon kumanda sistemlerinde ve mekanik zorlamaların olmadığı yerlerde kullanılırlar. Bu kablolar, 0,5–0,75–1 ve 1,5 mm2 kesitlerinde üretilir.
cnc okulu.net----©-copyright 2009__Design by yıldırım
Ana Sayfa CNC Okulu PLC Temel Tesisat Motor Türleri Video Resimler İletişim yukarı